احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
1081
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
پايك صاف و كموبيش خزى به طول نيم تا دو نيم سانتىمتر مىباشد . ميوهء آنكه به عبارت ديگر ته گل مىباشد تخممرغى و كوزهاى شكل كشيده و صاف با رنگ سرخ تيره يا سرخ روشن كه سينور و دون نام دارد و دانههايى در داخل آن قرار دارد . ميوهء نسترن پس از خشك شدن سخت مىشود و رنگ آن به قهوهاى تبديل مىشود ، طعم آن قابض و كمى شيرين است و داخل آن الياف باريك و نازك ابريشمى است كه درون آنها دانههاى گياه به صورت فندقه بيضى زاويهدار و بسيار سخت قرار دارند ، جدار ميوه با طعمى ترش و اسيدى است . اين گياه بيشتر در نواحى گرم زمين مىرويد و به عنوان گل زينتى در نواحى معتدل نيز آورده شده و پرورش داده مىشود . اين گياه واريتههاى متعددى دارد كه در مناطق مختلف ايران در دامنههاى البرز و درهء كرج و زاگرس انتشار دارد و در دامنههاى كوه الموت قزوين در 2000 مترى ، در مشهد ، نيشابور ، اخلمد خراسان ، دامنههاى دنا ، در سى سخت فارس ، لرستان ، اراك و همدان بهطور پراكنده ديده مىشود . خواص درمانى : 1 - آن را بخوريد . مفرّح و مقوّى اعصاب است ، جريان خون را در رگهاى پوست بدن زياد كرده و سبب لطافت پوست بدن مىگردد . 2 - آن را با عسل يا شكر نى به صورت گلقند بسازيد و بخوريد . سفيد شدن موها را به تأخير مىاندازد . 3 - بوئيدن آن سبب تقويت قواى دماغى مىشود . 4 - خشك آن را بساييد و با حنا خمير نموده بر بن موها بماليد . پياز مو را قوى و محكم مىكند و سبب تقويت مو مىگردد . 5 - بعد از هر حمام مقدارى از عصارهء تازهء آن را گرفته بر بدن بماليد و از حمام خارج شويد . بوى بد بدن را زايل و بدن را خوشبو مىسازد . ميوهء نسترن نامهاى ديگر : ميوهء گل نسترن - سينورودون - ورد برى - بنگل - عليق . Rosa . Canina . طبيعت آن : گرم و خشك است . تركيب شيميايى : كمى قند - تانن - سيتريكاسيد - ماليك اسيد . ويتامين C در آن وجود دارد . خواص درمانى : 1 - چهار تا هشت گرم از آن را در يك ليتر آب بجوشانيد و در طول روز به مرور بنوشيد . سياهسرفه را درمان مىكند . 2 - پنجاه گرم از آن را در يك ليتر آب پنج دقيقه بجوشانيد بعد آب صافكردهء آن را هر صبح و ظهر و شب يك فنجان بنوشيد . براى رفع كمى ويتامين C در بدن نافع است .